Verbeelding als kracht

cover scriptie

Jaar: 2019

 

Verbeelding als kracht – Ontwerpend onderzoek als strategisch instrument voor gebiedsontwikkeling

Scriptie voor de Master City Developer (MCD)

Gebiedsontwikkeling bestaat uit complexe processen, waarbij verschillende disciplines, partijen, belangen, sociaaleconomische en ruimtelijke behoeftes en geldstromen met elkaar verbonden moeten worden, met als doel de best mogelijke inrichting van een gebied. In de 20e eeuw was de Rijksoverheid een belangrijke speler die via de wet- en regelgeving stuurde op de juiste randvoorwaarden voor gebiedsontwikkeling, en op vergezichten die de verschillende ontwikkelingen aan elkaar konden relateren. Dit is in de 21e eeuw veranderd, de ruimtelijke inrichting van het land is gaandeweg de taak van publiek-private samenwerkingsverbanden geworden. Daarnaast wordt het speelveld waarop gebiedsontwikkeling plaatsvindt toenemend complexer: tal van urgente vraagstukken rondom de grote transitieopgaven waar wij als samenleving voor staan, eisen hun plek op.
Ontwerpend onderzoek kan als strategisch instrument helpen bij de visieontwikkeling aan de voorkant van een gebiedsontwikkeling: op het moment dat de verschillende actoren de kaders van en gezamenlijke doelen voor een ontwikkeling moeten bepalen, kan ontwerpend onderzoek een bijdrage leveren door mogelijke toekomsten te verbeelden, waar de verschillende actoren zich aan kunnen verbinden. Deze gezamenlijke visies op de toekomst zorgen ervoor dat partijen hun eigen belangen kunnen koppelen aan een groter verhaal, en zo stap voor stap gezamenlijk toe kunnen werken naar een integrale gebiedsontwikkeling.
In dit onderzoek staat de werkvorm ‘ontwerpatelier’ centraal: een gestructureerd proces waarin verschillende rondes van cocreatie worden doorlopen door ontwerpers, experts, lokale overheden en gebiedsactoren. Een ander kenmerk van het ontwerpatelier is het feit dat hier een onafhankelijk netwerk wordt opgezet, dat los van de alledaagse hiërarchieën functioneert in een ‘vrije ruimte’. De hoofdconclusie van het onderzoek is dat procesregie het belangrijkste sturingsprincipe is dat kan helpen de resultaten van een ontwerpatelier te laten doorwerken. Ook andere in dit onderzoek getoetste sturingsprincipes zoals cocreatie, het aanhaken van de politiek, actorrelaties, discourscoalities en ambassadeurschap zijn cruciaal in de doorwerking van resultaten uit een atelier, maar hangen onder de paraplu van de procesregie.

Download de scriptie via deze link